Laatst bijgewerkt op 21/08/2026

Wat is de sharperatio?

De sharperatio is een gangbare manier om de "naar het genomen risico gecorrigeerde rendement" te vergelijken, verkregen met de volgende formule:

Sharperatio = (Rendement van de belegging - Risicovrije rentevoet) / Standaardafwijking

Onderliggende hypothesen aan het einde van de tekst

Men zegt dat een belegging beter presteert dan een andere als ze een hogere sharperatio heeft.

Risicoanalyse

Wanneer we bepalen of een belegging al dan niet goed heeft gepresteerd, kijken we vaak uitsluitend naar het rendement dat ze heeft opgeleverd. Als een beleggingsfonds bijvoorbeeld 6% heeft opgebracht in het afgelopen jaar en een ander 3%, concluderen we dat het eerste een "betere" belegging is geweest.

Het rendement is echter maar de helft van wat we in overweging zouden moeten nemen wanneer we beleggingen selecteren. De andere helft is het risico.

De vraag die we ons in het vorige voorbeeld zouden moeten stellen is dus de volgende: hebben de fondsen die we vergelijken hetzelfde risico of heeft het fonds met het hoogste rendement een hoger risico? Als ze niet hetzelfde risico hadden zouden we door hun rendementen te vergelijken appels met peren vergelijken.

Illustratie met een extreem geval

Om ons punt te illustreren, hebben we dit extreme geval voor.

We vergelijken het rendement van een indexfonds dat in de S&P 500-index belegt met dat van een indexfonds dat een rendement biedt dat twee keer hoger is dan dat van de S&P 500-index (fonds met hefboomeffect).

In het eerste geval was het rendement van het fonds +9,5 % en in het tweede +19,0 %, maar het is duidelijk dat de twee fondsen even goede beleggingen zijn. De enige reden waarom het tweede fonds een twee keer zo hoog rendement opleverde, is omdat het twee keer zoveel risico nam. Als de index was gedaald, zou het fonds met hefboomeffect twee keer zoveel zijn gedaald.

Daarom is het noodzakelijk om het risico van de beleggingen te kennen. Het probleem is dat het risico niet waarneembaar is en dat we het dus moeten inschatten. En er bestaan veel manieren om het in te schatten.

Een inschatting van het risico van een belegging die de marktstandaard is geworden, is de volatiliteit. Dit begrip ken je misschien wel, want het is gangbaar om marktdeelnemers te horen zeggen dat een belegging volatieler is dan een andere of dat de markt "volatiel" is.

Wat is volatiliteit?

Wikipedia geeft ons de volgende definitie: « In de financiële wiskunde is de volatiliteit een maatstaf voor de frequentie en de intensiteit van de schommelingen van de prijs van een activa of een koers, gedefinieerd als de standaardafwijking van deze schommeling over een gegeven tijdshorizon. Ze wordt vaak gebruikt om het risico van het instrument te kwantificeren».

De volatiliteit is dus een maatstaf voor de spreiding van de rendementen van een instrument ten opzichte van zijn gemiddelde rendement. Ze wordt doorgaans uitgedrukt in termen van een percentage en per jaar. Zo is de volatiliteit van de aandelenmarkt doorgaans in de orde van +20 %. Dat betekent dat de gebruikelijke marge van jaarlijkse variabiliteit van de aandelenmarkt +/- 20 % per jaar is.

Als we bepaalde hypothesen maken over het toevalskarakter van de beleggingen waarvan we het risico willen meten, gebruiken we volatiliteit om dit interval van gebruikelijke variabiliteit te kwantificeren.

Bijvoorbeeld, als we de heel gangbare hypothese maken dat de rendementen van de financiële activa een normale verdeling met gemiddeld 0 volgen, kunnen we met het bovenstaande voorbeeld stellen dat ongeveer 68% van de tijd het jaarlijkse rendement van de aandelenmarkt tussen -20 % en +20 % zal liggen, en dat het in 95 % van de gevallen tussen -40% en +40% zal liggen. Men kan ook stellen dat het jaarlijkse rendement in 2,5% van de gevallen lager zal zijn dan -40 % en in 2,5 % van de gevallen hoger dan +40 %.

Grafisch zijn de waarschijnlijkheden om een rendement op een belegging met een jaarlijkse volatiliteit van +20 % waar te nemen:



Zo zal men meestal een rendement van 0% waarnemen, terwijl in 68% van de gevallen het rendement in het interval van -20% tot +20% zal liggen.

Zodra we de volatiliteit van twee beleggingen kennen, kunnen we hun rendement correct vergelijken om te bepalen of de ene beter is geweest dan de andere.

Om het voorbeeld van het begin opnieuw erbij te pakken: als het eerste fonds een geschatte volatiliteit van 6 % had en het tweede een geschatte volatiliteit van 15 %, met een risicovrij rendementsreferentiepunt van 0,5 %, zal men vaststellen dat het tweede fonds, hoewel het rendabeler is geweest, minder rendabel is geweest gecorrigeerd voor het genomen risico, aangezien de sharperatio van de eerste belegging 0,42 is, terwijl die van de tweede 0,37 is.

Fonds 1 Fonds 2
Rendement afgelopen jaar 3 % 6 %
Volatiliteit 6 % 15 %
Sharperatio 0,42 0,37

Ons doel is om de beleggers de beste rendement-risico verhouding te bieden op basis van hun beleggingsprofiel. We proberen het rendement op de belegging te maximaliseren voor een gegeven niveau van het beleggersprofiel.

Als je ons wilt vergelijken met andere beleggingsopties, kun je de volatiliteit en de sharperatio van onze modelportfolio's raadplegen op onze statistiekenpagina. Als je klant bent, zie je de volatiliteit van je eigen portfolio in Mijn Indexa op de pagina Overzicht.

Opmerking: de sharperatio wordt gemeten op basis van de volgende hypothesen:

  • De volatiliteit is gelijk aan het risico. We gebruiken volatiliteit omdat het de meest verspreide maatstaf is, maar er bestaan andere definities van risico, zoals de waarschijnlijkheid dat de belegging een permanent onherstelbaar verlies lijdt.
  • De rendementen van de activa komen uit een normale verdeling. Het is echter aangetoond dat aandelen en obligaties over korte tijdsperiodes een afwijkend gedrag kunnen vertonen.
  • Er bestaan veel maatstaven voor de volatiliteit, afhankelijk van de periode waarover de schatting wordt gemaakt (1, 3 of 5 jaar) en van de frequentie van de gegevens (dagelijks, wekelijks, maandelijks).

Bedankt voor je hulp.
Was dit nuttig voor je? Ja Nee

Vind je niet wat je zoekt?

Ons supportteam staat voor je klaar.